piątek, 20 października 2017 r.
imieniny obchodzą: Irena, Kleopatra

Źródło w Zaborzu

Strona główna » Dla turysty » Atrakcje » Od żródełka do źródełka » Źródło w Zaborzu

wielkość tekstu:A | A | A

Źródło rzeki Sucha Woda (inaczej Ordonka), prawego dopływu Warty położone jest w obszarze kuesty górnojurajskiej, która od zachodu ogranicza Wyżynę Krakowsko-Częstochowską. Nisza wywierzyska zarysowana jest w dnie doliny wcinającej się w kuestę na długości około 5 km. Źródło usytuowane jest pod wysokim piaszczystym wałem wydmowym a wypływ następuje ze szczelin w wapieniach górnej jury. Woda odpływa szeroką strugą, która została uregulowana, a w Skrobaczowiźnie poniżej drogi Zaborze-Biskupice na Suchej Wodzie wybudowany został zbiornik rekreacyjny „Zaborze”. Od źródeł pod Zaborzem potok płynie przez obecny zalew, następnie Pohulankę (nazwa od dawnej karczmy przy Trakcie Krakowskim) i uchodzi do rzeki Warty.

Wypływ jest okresowy i wykazuje bardzo dużą zmienność wydajności od 0 do ponad 100l/s. Temperatura oscyluje wokół 9°C. Okresowe, trwające kilka, a nawet kilkanaście lat zaniki wypływu są powodem braku charakterystycznych dla źródlisk roślin i zwierząt. 
Swoją pierwotną nazwę – Sucha lub Sucha Woda, potok wywodzi od obserwowanego od dawna zjawiska wysychania w okresach wieloletnich niskich stanów wód podziemnych. Nazwę taką spotykamy w zapisach historycznych, przywołanych m.in. w opracowaniu Władysława i Antoniego Rosikoniów, zamieszczonym w pracy „Echo Dziejów Choronia”, wydanym w 1996 roku przez gminę Poraj z okazji 700-lecia Choronia. Określenie potoku – Sucha pojawia się w zapisie z dnia 26 maja 1533 r., dokonanym przez właściciela Choronia Marcina Myszkowskiego: „Marcin Myszkowski z Mirowa, kasztelan wieluński, burgrabia krakowski, dla Chwały Bożej, oraz w intencji swego, oraz poprzedników swych zbawienia, księdzu Pawłowi plebanowi w Zrębicy i jego następcom daje sadzawkę rybną w swoich dobrach Chroń i na rzece Sucha za usypanymi kopcami”. Na niemieckiej mapie, opracowanej w latach 1796-1800 przez von Brodowskiego, pt. „Neu Schlesien”, a znajdującej się w „Staatsbibliotek zu Berlin” – można odczytać nazwę strumienia w okolicach Choronia: Sucha Woda. Następnie autorzy ci komentują: „Nazwa ta została zupełnie zagubiona na przestrzeni dwóch wieków i to zarówno u kartografów, jak również u miejscowej ludności”. 
 
W latach 50. XX w., podczas projektowania kopalń rud żelaza nadano temu strumieniowi nazwę Ordonka, która często pojawia się na mapach i opisach źródła w Zaborzu. Wiąże się ona prawdopodobnie z nazwiskiem właściciela jednej z posesji, przez którą przepływa Sucha Woda. 
W latach 2001-2002, w ramach programu rewitalizacji źródeł na obszarze PK „Orlich Gniazd” realizowanego przez Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego oraz Katedrę Geomorfologii, Wydziału Nauk o Ziemi, Uniwersytetu Śląskiego, źródło w Zaborzu zostało oczyszczone i zaproponowane do objęcia ochroną prawną w formie pomnika przyrody nieożywionej. 
 
 
Opracowano na podstawie materiałów archiwalnych dostarczonych przez Dorotę Okoń (Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego) oraz Andrzeja Tyca (Katedra Geomorfologii, Wydziału Nauk o Ziemi, Uniwersytetu Śląskiego) oraz opracowania „Echo Dziejów Choronia”, wydanym w 1996 roku przez gminę Poraj.
 
Oznaczenie obiektów finansowane przez Samorząd Województwa Śląskiego oraz Urząd Miasta i Gminy Żarki w ramach projektu „Od źródełka do źródełka” w 2008 r. 
 
Strona główna
drukuj zapisz do PDF poleć artykuł
wyszukiwarka
ajax_prawa
calendar

Tagi

Żarki leżą na południu Polski w województwie śląskim, w odległości 50 km na północny wschód od Katowic i 30 km od Częstochowy. Żarki z całą gminą z uwagi na atrakcyjny widokowo i turystycznie teren włączone zostały do obszaru Jurajskich Parków Krajobrazowych „Orlich Gniazd’’ w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. W falisto-pagórkowatym krajobrazie dominują wzniesienia porośnięte lasami i malownicze ostańce skalne. Gminę zamieszkuje niespełna 8.500 osób w samych Żarkach oraz w 10 sołectwach. Żarki to miasto na styku kultur: polskiej i żydowskiej. Główne atrakcje: Sanktuarium Matki Bożej Leśniowskiej Patronki Rodzin, Szlak Kultury Żydowskiej (kirkut 1100 macew, dawna synagoga - obecnie dom kultury), Miniskansen Wsi Jurajskiej w Przybynowie, Szlak Edukacyjnych Zagród Agroturystycznych, Kuesta Jurajska, największy cmentarz z I wojny światowej w Kotowicach, Pustelnia św. Ducha w Czatachowie. Gospodarczą wizytówką miasta są Żareckie Jarmarki. Co środę i sobotę na największym targowisku pod chmurką rozstawia się około 450 stoisk kupieckich, a na zakupy przyjeżdża około 10 tysięcy klientów.
ALPANET - Polskie Systemy Internetowe online: 13