piątek, 20 października 2017 r.
imieniny obchodzą: Irena, Kleopatra

Kirkut na Kierkowie

Strona główna » Dla turysty » Atrakcje » Zabytkowe cmentarze » Kirkut na Kierkowie

wielkość tekstu:A | A | A

W pobliżu ul. Polnej, na tzw. Kierkowie, zachował się jeden z obecnie największych i najciekawszych jurajskich cmentarzy żydowskich. Założony w 1821 r. był trzecim z kolei kirkutem w Żarkach, rozciągając się - po późniejszej rozbudowie - na powierzchni 1,5 ha. Inwentaryzacja z lat 1983-1985 odnotowała tu ok. 900 nagrobków. Wtedy też dzięki Eli Zborowskiemu, rodakowi żareckiemu, przewodniczącemu American and International Societies for Yad Vashem, cmentarz został uporządkowany i częściowo odnowiony - powstało m.in. lapidarium.

 
W 2004 r. miłośnicy Żarek, samorząd miasta oraz E. Zborowski podjęli starania o przeprowadzenie przez Katedrę Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego - i wydanie w formie książkowej - naukowej inwentaryzacji kirkutu. Do naszych czasów zachowało się ok. 700 nagrobków - w całości lub w szczątkowych formach. Widać stojące i powalone stele-macewy, groby tumbowe i obramowane, resztki obelisków - z piaskowca, wapienia, granitu, betonu; nie zachowały się żeliwne. Podziwiać można bogatą symbolikę (np. niespotykany motyw gwiazdy 8- i 12-ramiennej), liternictwo i zdobienia. Unikatowe są inskrypcje hebrajsko-polskie, czy z arabskimi datami.
 
Z dziejami cmentarza wiąże się ciekawa historia. W 1836 r. powstał spór pomiędzy przeorem paulinów z Leśniowa, a żareckim dozorem bóżniczym, w związku z zamiarem obmurowania cmentarza. Żydzi przekonywali, że kirkut założyli na gruntach dworskich, za zgodą właściciela miasta. Przeor udowodnił, że zmarłych grzebano na gruntach klasztornych, a do całej sytuacji doszło w wyniku niedopatrzenia jednego z poprzednich przeorów. Zawarto umowę, w której Żydzi zobowiązali się płacić czynsz za korzystanie z cmentarza, ale kiedy zaniechali płacenia w latach 1847-1858 - sprawa trafiła do sądu, gdzie zakończyła się wygraną paulinów.
 
Kirkut na Kierkowie znajduje się na Szlaku Kultury Żydowskiej w Żarkach. 
 
 
Tekst opracował Wojciech Mszyca i Katarzyna Kulińska-Pluta.
Fotografie: Marcin Skabek 
 
Strona główna
drukuj zapisz do PDF poleć artykuł
wyszukiwarka
ajax_prawa
calendar

Tagi

Żarki leżą na południu Polski w województwie śląskim, w odległości 50 km na północny wschód od Katowic i 30 km od Częstochowy. Żarki z całą gminą z uwagi na atrakcyjny widokowo i turystycznie teren włączone zostały do obszaru Jurajskich Parków Krajobrazowych „Orlich Gniazd’’ w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. W falisto-pagórkowatym krajobrazie dominują wzniesienia porośnięte lasami i malownicze ostańce skalne. Gminę zamieszkuje niespełna 8.500 osób w samych Żarkach oraz w 10 sołectwach. Żarki to miasto na styku kultur: polskiej i żydowskiej. Główne atrakcje: Sanktuarium Matki Bożej Leśniowskiej Patronki Rodzin, Szlak Kultury Żydowskiej (kirkut 1100 macew, dawna synagoga - obecnie dom kultury), Miniskansen Wsi Jurajskiej w Przybynowie, Szlak Edukacyjnych Zagród Agroturystycznych, Kuesta Jurajska, największy cmentarz z I wojny światowej w Kotowicach, Pustelnia św. Ducha w Czatachowie. Gospodarczą wizytówką miasta są Żareckie Jarmarki. Co środę i sobotę na największym targowisku pod chmurką rozstawia się około 450 stoisk kupieckich, a na zakupy przyjeżdża około 10 tysięcy klientów.
ALPANET - Polskie Systemy Internetowe online: 13